عنوان : فرهنگ نامه هنر ایران : تاملی در تاریخ هنر در ایران
نویسنده : محمد پروا
چاپ اول: 1387
ناشر: انتشارات نوید شیراز
تعداد صفحات : 160 صفحه
شمارگان: 2000 نسخه
هنر «ایران» با توجه به تنوع گونه ها و پیشینه ی آن از اهمیت ویژه ای برخوردار است، که همین موضوع سبب شده تا کتاب های فراوانی در تاریخ هنر «ایران» نوشته شود. کتاب «فرهنگ نامه هنر ایران» نیز ، نوشته ای است با موضوع «تاریخ هنر در ایران». و البته مطالب این کتاب ، مربوط به یک هنر خاص نیست بلکه تاریخچه ای است از هنرهای گوناگون.
در هر فصل از کتاب ، در چندین زیر فصل که عموماً به صورت دوره های تاریخی تقسیم شده اند با تاریخچه ی هنر مورد نظر آشنا می شویم. کتاب جدول های فراوانی با اطلاعات مفیدی دارد و تصاویر بسیار کتاب نیز از محاسن آن است.
کتاب با سروده ای از «محمد پروا» (نگارنده ی کتاب) آغاز شده و پس از آن «مقدمه» آمده است. در «فصل اول – کلیات» نویسنده درباره ی انگیزه ی نگارش کتاب، چرایی انتخاب موضوع، مشکلات و روش تحقیق، محدوده ی زمانی و مکانی پژوهش می نویسد. پس از آن نویسنده در 6 فصل دیگر به تاریخچه ی هنرهای زیر می پردازد : نقاشی، مجسمه سازی، معماری ، ادبیات، نمایش و تئاتر، موسیقی .
نویسنده در موضوع نمایش و تئاتر، پس از توضیحی کوتاه درباره ی ریشه های نمایش، به توضیح انواع نمایش ها در ایران کهن پرداخته، نمایش هایی که بر گرفته از دین و آیین است ، و سوگواره های نمایشی مانند مرگ سیاوش. و همچنین جشن هایی که شکلی نمایشی دارند مانند جشن کوسه برنشین . در بخش «تئاتر پس از اسلام» نیز گونه های نمایشی در این دوره را نام برده و در باره ی هرکدام توضیحی می دهد؛ گونه های نمایشی مانند: نقالی (حمله خوانی، روضه خوانی، پرده داری، نقالی شاهنامه)، تعزیه (تعزیه کربلا، تعزیه زنانه، تعزیه مضحک) ، نمایش های شادی آور (مضحکه و تقلید) ، نمایش های عروسکی (خیمه شب بازی و سایه بازی) و در بخش دیگر از موضوع نمایش با عنوان «تئاتر معاصر» نویسنده نگاهی کوتاه دارد به نمایش های عصر حاضر .
کتاب «فرهنگ نامه هنر ایران» ، می تواند کتابی مفید باشد برای همه ی علاقه مندان به هنر تا با خصوصیات کلی هر هنر و تاریخچه ی آن در ایران آشنا شوند. عناوین فصول اصلی کتاب و زیر فصل های آن به ترتیب از این قرار است:
مقدمه
فصل اول: کلیات
1-1 / تعریف موضوع
1-2 / مشکلات تحقیق
1-3 / روش تحقیق
1-4 / حوزه مکانی
1-5 / محدوده زمانی
فصل دوم: نقاشی
2-1 / نقاشی در ایران
2-2 / دوره اول: عصر کهن
2-3 / دوره دوم: عصر میانه
2-4 / دوره سوم: عصر جدید
2-5 / دوره چهارم: عصر معاصر
فصل سوم: مجسمه سازی
3-1 / مجسمه سازی در بین النهرین (ریشه مجسمه سازی ایران)
3-2 / مجسمه سازی در ایران باستان
3-3 / مجسمه سازی در دوران اسلامی
3-4 / مجسمه سازی در دوران معاصر
فصل چهارم : معماری
4-1 / معماری ایرانی
4-2 / معماری کهن
4-3 / معماری دوره میانه
4-4 / معماری معاصر در ایران
فصل پنجم : ادبیات
5-1 / هنر ادبیات
5-2 / ادبیات منظوم : (هنر نظم در ادبیات)
5-3 / ساختار بندی ادبیات منظوم
5-4 / ادبیات کهن ایران
5-5 / دوره کلاسیک
5-6 / ادبیات معاصر
فصل ششم: نمایش و تئاتر
6-1 / نمایش و تئاتر در ایران
6-2 / تئاتر کهن
6-3 / تئاتر پس از اسلام
6-4 / تئاتر معاصر ایران
فصل هفتم : موسیقی
7-1 / موسیقی در ایران
7-2 / موسیقی کهن در ایران
7-3 / موسیقی میانه در ایران
7-4 / موسیقی معاصر ایران
7-5 / سازهای موسیقی ایران
7-6 / موسیقیدانان ایران
فصل هشتم: نتیجه گیری
منابع و ماخذ
تصاویر
اردشیر کاویانی نسب
پستها
