آزبُرن و نمایشنامه ی معروف اش (معرفی کتاب)

عنوان کتاب: با خشم به گذشته بنگر

نویسنده: جان آزبُرن

مترجم: هومن عابدی

ناشر: سیب سفید

سال نشر: تهران 1382

تعداد صفحات: 119 صفحه

شمارگان: 2000 نسخه

این نمایشنامه آن چنان مطرح است؛ که می توان گفت زیاد احتیاج به معرفی ندارد. هم «آزبُرن» نویسنده ی نمایش؛ و هم این اثرش – « با خشم به گذشته بنگر»- که معروف ترین و جنجالی ترین اثر این نمایش نامه نویس معاصر انگلیسی است. اثر دارای ریتم جذابی است؛ روان پیش می رود و تاثیر گذاری اش اگر با شخصیت ها هماهنگ بشوی، دیرپاست. حال و روز روایت داستان نیز با «ایران» امروز تا اندازه ی زیادی، اگر کاملاً همخوان نباشد، نزدیک است. به هر روی اگر علاقه مندِ به خواندن اثری هستید، از یک سری جوان انگلیسی و در اواخر دهه ی پنجاه و مشهورِ به «مردان جوان خشمگین»؛ این اثر یکی از پرجاذبه ترین آثار، و خود نویسنده نیز مشهور است به سردمداری آن گروه؛ گروهی که در آن روزها همان طور که گفته شد؛ شهره شده بودند به «مردان جوان خشمگین».

اسفندیار درب کوشکی

مونولوگ های مادرانه (معرفی کتاب)

عنوان: مادرستان (ده نمایشنامه)

نویسنده: مهدی پور رضائیان

ناشر: موسسه انتشارات سوگند

شمارگان: 3000 نسخه

تاریخ چاپ: 1384

تعداد صفحات: 224 صفحه

نویسنده در ابتدای کتاب در همان صفحه ی اول تقدیم نامه ای دارد به این مضمون: «مادر، بی نقطه است، اما نقطه ای نیست که بی مادر باشد. این جهان، ... مادرستان است.» سپس در صفحه ی پنج، پیش از آمدن فهرست ده نمایش نامه ای که در این مجموعه است، تقدیر نامه ای هم دارد. بعد فهرست آغاز می شود که شامل ده عنوان نمایش نامه است. البته پیش از این که نمایش نامه ها شروع بشوند، با یک مقدمه به نسبت بلند روبرو هستیم. آقای «مهدی پور رضائیان» در این مقدمه و با نامِ «مقدمه مونو، برای کتابی که پر از مونو دراماست.» در مورد این که نمایش آیا فقط برای اجرا نوشته می شود یا می تواند یک اثر مستقل ادبی و فقط برای خواندن هم باشد اشاره می کنند، و در جواب این سئوال مسائلی را نیز مطرح می دارد.

«شاید شما هم مثه من این حکم یا جمله رو، زیاد شنیده باشین که نمایشنامه ها آثاری ادبی هستن که فقط واسه اجرا شدن خلق می شن. حتی بعضیا می گن که نمایشنامه ها وقتی قابل فهم می شن یا می شه ازشون لذت برد که به صحنه برن یا به اجرا برسن. حتی یه جا دیدم نوشته بودن که نمایشنامه ها رو نمی شه خوند مگه این که اصول خوندنشون رو به مردم یاد بدن! نظر شما رو درباره ی این جمله ها نمی دونم ولی به نظر من این جور حکم ها نمی تونه کاملاً درست یا کاملاً غلط باشه.»

به هر روی بعد از این مقدمه به نسبت مفصل که به یک نثر شکسته و خودمانی هم نوشته شده است؛ شما با ده نمایش نامه روبرو یید که بسیاری از آن ها یا یک تک گویی مطلق است یا از گفتگوی دو نفر یا سه نفره در آن ها خبری نیست. البته با خواندن مقدمه در می یابید که این نقطه ی ضعف نویسنده نیست و روشی است که برای این آثار نمایشی به صورت آگاهانه و پیش فرض از ابتدا در نظر گرفته شده است. به هر حال در بین این متون نمایشی ، من نمایش مادر را از همه بهتر و بیشتر پسندیدم.

در ضمن در پایان این نکته نیز لازم به گفتن است، که پیش از این و در سال هایی دور و نزدیک «بهرام بیضایی» نیز متون نمایشی از این دست و با این شکل نوشته اند که هم نظر پخته تر است و هم در گسترش موضوع، داستان و نتیجه گیری ، اما در هر صورت تلاش آقای «رضائیان» به اضافه ی نقطه نظر شان، هم قابل خواندن و هم در خور بررسی است.

اسفندیار درب کوشکی

پسر عزیز برادوی (معرفی کتاب)

عنوان: پسران آفتاب

نویسنده: نیل سایمون

مترجم: آهو خردمند

ناشر: نشر دیگر

تعداد صفحات: 102 برگ

سال نشر: چاپ اول ، 1382

در مورد «نیل سایمون» مشهورترین نمایش نامه نویس حال حاضر در آمریکا با آن طنز غریب اش، چه می توان گفت؟ به جز این که «پا برهنه در پارک» اش محشر است؛ «اتاقی در هتل پلازا» یش طنز زیبایی دارد، و یا «عاقبت عشاق سینه چاک» اش؛ واقعاً اثری است تکان دهنده. به طور کلی می توان گفت او معمولاً در اکثر موارد محشر و در بقیه موارد خوب می نویسد. و اما «پسران آفتاب» که از جمله ی آن محشر هاست: دیالوگ های روان، شوخی های بسیار طناز، شخصیت های جذاب و قصه ای که با تکنیکی فوق العاده روایت می شود؛ از جمله ویژگی های این نمایش نامه است. ترجمه هم روانی خوب و یکدستی دارد، اما متاسفانه در چاپ غلط های املایی فراوان کمی به کار لطمه زده است؛ البته نه بسیار ، تنها در آن اندازه که گاهی در خوانش با مشکلی گاهی ریز رو در رو می شوید.

اسفندیار درب کوشکی

بر فراز یک اثر خوب (معرفی کتاب)

عنوان: طوفان بر فراز خیابان سایکمور

نویسنده: رجینالد رُز

مترجم: سیروس ابراهیم زاده

ناشر: نشر قطره

تعداد صفحات: 84 برگ

نوبت چاپ: چاپ اول؛ 1386

اگر فیلم «دوازده مرد خشمگین» به کارگردانی «سیدنی لومت» را دیده باشید، این فیلم بر اساس نمایشنامه ای از «رجینالد رُز» ساخته شده است. «رجینالد رُز» آمریکایی است، و متولد «نیویورک» و به سال 1920. «رُز» با به فیلم در آمدن این اثر - «دوازده مرد خشمگین»- به شهرتی بزرگ دست یافت اما از اوج نویسندگی خود هیچگاه دور نشد. نمایشنامه ی «طوفان بر فراز خیابان سایکمور» با ترجمه ی «سیروس ابراهیم زاده» اثری است محکم، گرم و پرقدرت که ترجمه ای روان نیز از او صورت گرفته است.

اثر دارای شخصیت های متعددی است، که همگی خوب به حرکت درآمده اند و دقیق واکاوی می شوند. قصه نیز از کششِ بالایی برخوردار است. به هر صورت اگر فیلم «دوازده مرد خشمگین» را دیده باشید؛ این اثر هم شاید نه به تعلیق آن نمایش مشهور ، اما دارای جذابیت های ویژه خود هست؛ به اضافه ی این که واقعاً در خواندن اثر حس می کنید، که با اثری عمیق سر و کار دارید.

اسفندیار درب کوشکی

سه روایت اساطیری از بیضایی (معرفی کتاب)

عنوان کتاب: سه بَر خوانی ( اژدهاک – آرش – کارنامه ی بُندارِ بیدَخش)

نویسنده : بهرام بیضایی

ناشر : انتشارات روشنگران و مطالعات زنان

نوبت چاپ : چاپ یکم ؛ زمستان 1376

شمارگان: 5000 نسخه

تعداد صفحات : 100 صفحه

روایت گونه ای از نمایش است که «بهرام بیضایی» به خوبی به آن توجه نشان داده است. کتاب «سه برخوانی» در بر دارنده ی سه روایت یا برخوانی با موضوعات تاریخی است. روایت اول یا برخوانیِ «اژدهاک» نگاهی دارد به ماجرای «ضحاک» در اساطیر ایران. این برخوانی توسط یک برخوان انجام می شود. برخوانی دوم یا «آرش» پیش از این هم، به صورت مجزا به چاپ رسیده بود. و بررسی ماجرای آرش کمانگیر و تعیین مرز ایران و توران بر اساس تیر اندازی آرش می باشد. روایت سوم یا «کارنامه ی بندار بیدخش» داستانی است در محیط اساطیری روزگار جمشید پیشدادی. و البته این بر خوانی سوم یا «کارنامه ی بندار بیدخش» چند سال پیش ، در تهران به کارگردانی خودِ «بهرام بیضایی» اجرا شد.

در ابتدای هر برخوانی ، پیشینه ی نشر هر روایت بررسی شده است. و نکته ی مهم آن که در این سه روایت ، شخصیت های تاریخی یا اساطیری در محیطی تاریخی یا اساطیری به خوبی نمایش داده می شوند. و نوشته های زیادی از «بیضایی» در محیط های تاریخی می گذرند، آثاری مانند : « مرگ یزدگرد، مجلس محاکمه ی سنمار، روز واقعه، سیاوش خوانی و ...»

کتاب «سه برخوانی» متنی جذاب و خواندنی است برای همه ی علاقه مندان به تاریخ و نمایش.

کاوه بهبودی

چند تک پرده ای از برنارد شا (معرفی کتاب)

عنوان: هفت نمایشنامه تک پرده ای

نویسنده: جورج برنارد شا

مترجم: رضا شیرمرز

ناشر: نشر قطره

سال انتشار: چاپ اول 1386

تعداد صفحات: 247 برگ

از آثار «برنارد شا»، نویسنده ی شهیر ایرلندی تاکنون به زبان فارسی، ترجمه های بسیاری داشته ایم؛ اما یقیناً همه ی آثار او به فارسی ترجمه نشده است. به عبارتی «برنارد شا» گر چه رمان نیز نوشته است، اما بیشترین توجه به وی به خاطر آثار نمایشی وی بوده است.

و شاید کمتر نویسنده ای به اندازه ی او این چنین درگیر با ادبیات نمایشی و تأتر بوده است. خودش در نقلی مستقیم در مقدمه ی همین ترجمه بر این نکته این چنین تصریح دارد: «من یک نمایشنامه نویس حرفه ای هستم و از سال 1892 تا به حال قلم گردانده ام. راستش را بخواهید، من نمایشنامه نویسی عادی نیستم. تخصصم در خلق نمایشنامه های ضد اخلاقی و برخاسته از ارتداد و بدعتگذاری است. شهرت من به آن سبب عالم گیر شده که مردم را به بازگشت به اخلاقیات فرا می خوانم. من نمایشنامه می نویسم تا انسان ها را ماهرانه و هنرمندانه با اخلاق آشتی بدهم وگرنه چه انگیزه ی دیگری می تواند مرا به نوشتن ترغیب کند. اگر نمی گذاشتند نمایشنامه های ضداخلاقی و بدعتگذارانه و الحادی بنویسم، افکارم را با سخنرانی و یا از طریق کتاب انعکاس می دادم.» و البته چه کسی بیشتر از «برنارد شا» با همین زبان طنز و این قوه ی عجیب و غریب در ساخت شخصیت های خاص به جنگ رذالت های اجتماعی می رفت و پرده از چهره ی نگره های احمقانه برداشت. به هر روی در این اثر با هفت نمایشنامه ی کوتاه طرف اید، که هر کدام از دیگری جذاب تر است؛ گر چه من خودم «دروغ های هنری عاشق» را بیش از همه پسندیدم.

اسفندیار درب کوشکی

نمایشی از کورت گتس (معرفی کتاب)

عنوان: دروغگو و راهبه

مترجم: داریوش لطیف پور

ناشر: نشر قطره

سال نشر: چاپ اول، 1384

بعد از نوشته ای تک صفحه ای با عنوان «مختصری درباره ی نویسنده» و مقدمه ای که از مترجم است، به نمایش نامه می رسیم ، که اثری است پرشخصیت و جذاب؛ و تا اندازه ی بسیاری پخته. دیالوگ ها روان اند، و بدون اضافه گویی شخصیت ها را تعریف نمی کنند؛ نشان می دهند. قصه ی نمایش هم با داستان جذابی خواننده را با خود همراه می کند. به دیگر سخن نمایش هم اثری است؛ مناسب برای اجرا و هم نمایشی است، که برای خواندن نیز مناسبت زیادی دارد. البته نمایش برای اجرا نوشته می شود؛ اما این اثر را جدای از اجرا بسیار خواندنی نیز خواهید یافت.

اسفندیار درب کوشکی

نمایشی از یک نمایش نامه نویس ایرانی (معرفی کتاب - نمایشنامه)

عنوان: در یک خانواده ایرانی

نویسنده: محسن یلفانی

چاپ اول: 1387 تهران

تعداد چاپ : 2200 نسخه

ناشر: نشر نی

تعداد صفحات: ۱۱۰ برگ

قطع کتاب: جیبی

این نمایش نامه از «محسن یلفانی» ، تقریباً پرشخصیت است. دوازده شخصیت با این اسامی : «مادر» ، «مراد» ، «مانی»، «مژده» ، «پدر» ، «نرگس» ، «ارمغان» ، «نسرین» ، «حمید»، «مژده» ، «شادفر» ، «فهیمه».

این ها اسامی شخصیت های نمایشِ « در یک خانواده ایرانی » اند ، که «یلفانی» آن را در فرانسه نوشته است. «یلفانی» پیش از این در ایران نمایش نامه هایی نوشته بود که «آموزگاران» ، جنجالی ترینِ آن ها بود. بعد از مهاجرت در سال 1360 خورشیدی و سپس اقامت در فرانسه باز هم نوشت و این نمایش از جمله نمایش های خوب اوست که در فرانسه نوشته است. این نمایش هم برای خواندن لذت بخش است و هم به شدت متنی است، مناسبِ برای اجرا. شخصیت ها از پرداختِ به نسبت خوبی برخوردارند، و قصه نیز جذاب روایت شده است، آن چنان که آدم بعد از خواندن، پشیمان ساعتی که گذاشته است نمی شود. و اما نکته ی آخر ؛ در ابتدای کتاب یک ترجمه است از شعری از «لویی آرگون» به ترجمه ی «تینوش نظم جو» و «مهشاد مخبری» و در پایان نمایش نامه هم ؛ گفتگویی است با «یلفانی» که «تینوش نظم جو» آن را انجام داده است. هم گفتگو و هم شعر ؛ شروع و پایان خوبی به کتاب داده است. به ویژه گفتگو؛ که هم اطلاع رسان است، هم بی تکلف و سنجیده.

اسفندیار درب کوشکی

نواي جذاب «اريك – امانوئل اشميت» (معرفی کتاب)

نام كتاب: نواي اسرار آميز
نويسنده: اريك – امانوئل اشميت
برگردان: شهلا حائري
ناشر: نشر قطره
شمارگان: 2200 نسخه
چاپ پنجم: 1388
تعداد صفحات: 96 برگ
از «اريك – امانوئل اشميت» چندين نمايشنامه و تا آن جايي كه من ديده‌ام، همگي هم با ترجمه‌ي «شهلا حائري» به بازار كتاب آمده است. نمايشنامه‌هايي جذاب و قدرتمند. تقريباً همگي در جذب مخاطب ايراني موفق عمل كرده‌اند. براي مثال «نواي اسرار آميز» اين نسخه‌اي كه قصد معرفي آن را داريم، در چاپ پنجم قرار دارد. چاپ اول مربوط به سال 1385 هجري شمسي است، و رسيدن به چاپ پنجم در طول سه سال، آن هم در بازار كتاب ايران بسيار موفقيت آميز است. به هر روي به نظر مي‌رسد كه آدم‌هاي زيادي، از آن‌هايي كه اهل خواندن نمايشنامه‌اند تا به حال اين اثر را خوانده‌اند؛ اما براي آن‌هايي كه هنوز موفق به خواندن اين اثر نشده‌اند، مي‌توانم بگويم كه در خواندن آن تعجيل نكنيد، اما اگر واقعاً وقت مناسب، و آرامش خاطري يافتيد، حتماً اين اثر نمايشي را مطالعه كنيد، كه اثري است عميق، روان، جذاب و پر از تعليق، به اضافه‌ي اين كه داراي بار روانشناختي بالايي، نيز هست. همچنين آن دسته از آدم‌هاي علاقه‌مند به مباحث فلسفي را نيز به نظر من اقناع خواهد ساخت. شايد يكي از دلايل محبوبيت اين اثر هم همين باشد. داشتن يك داستان جذاب به اضافه‌ي در بر گرفتنِ طيف زيادي از مباحث دنياي مدرن و درگيري‌هاي انسان نو. پس همان گونه كه گفتم در خواندن آن تعجيل نكنيد؛ اما اگر وقت مناسب و آرامش خاطري يافتيد؛ حتماً در مطالعه‌اش شك به خود راه ندهيد با اثر جذابي طرفيد.

اسفندیار درب کوشکی

ترجمه‌اي ديگر از «مروژك» (معرفي كتاب)

عنوان: واتسلاو
نويسنده: اسلاومير مروژك
مترجم: داود دانشور
با مقاله‌اي از: منصور براهيمي در باب «مروژك» و تاتر معاصر لهستان
ناشر: نشر بيدگل
چاپ اول: تهران 1388
شمارگان: 1100 نسخه
بر روي جلد بعد از نام نويسنده يا همان نمايشنامه‌نويس، و سپس نامِ مترجم به اين عنوان برمي‌خوريم (كلاسيك مدرن 2)؛ سپس در مقدمه يا پيش‌گفتاري كه دبير مجموعه بر ترجمه‌ي اين نمايش‌نامه نوشته است، مي‌خوانيم:
«مجموعه‌ نمايشنامه‌هاي بيدگل، مجموعه‌اي منحصر به فرد از نمايشنامه‌هايي است كه يا تا به حال به فارسي ترجمه نشده‌اند، و يا ترجمه‌ي مجددي از نمايش‌نامه‌هايي خواهد بود كه از هر جهت لزوم ترجمه‌ي دوباره‌ي آن‌ها حس مي‌گردد. اين مجموعه تا حد امكان مي‌كوشد تاكيد خود را به جاي ادبيت متن نمايشي، بر ويژگي اجرايي آن بگذارد، و بدين ترتيب به نيازهاي اجرايي متون نمايشي پاسخ گويد.»
خُب چنان چه از اين يادداشت برمي‌آيد بايد منتظر كارهاي بعدي از اين دست باشيم، و اميدوارم با اين وضعيتِ نشر و موقعيت اقتصادي اين مهم ادامه يابد. به هر روي اگر خواهان – ترجمه‌اي البته نه از روي اصل متن كه به زبان لهستاني است؛ بلكه – از روي ترجمه‌ي انگليسي آن هستيد؛ شك نكنيد كه خواندن نمايش‌نامه‌اي آن هم از «مروژك» وقت و زمان شما را بي خود به هدر نخواهد داد، به اضافه‌ي اين كه در پايان از يك متنِ به نسبت تحقيقي نيز برخوردار خواهيد شد؛ درباره‌ي «مروژك» و تاتر «لهستان»؛ كه حتماً خالي از فايده نيست. البته كتاب با اين متن كاملاً پايان نمي‌يابد و شما با چند عكس از اجراي همين نمايش و در «ايران» روبرو خواهيد شد، كه كارگرداني آن را نيز مترجم «داود دانشور» و «سعيد كشن فلاح» به عهده داشته‌اند.

اسفنديار درب كوشكي

خدا عاقبت همه را به خير گرداند (معرفي كتاب)

عنوان: عاقبت عشاق سينه چاك

نويسنده: نيل سايمون
مترجم: شهرام زرگر
چاپ سوم: 1387
شمارگان: 700 نسخه
ناشر: انتشارات نيلا
مترجم در مقدمه گفته است: «در برگردانِ فارسي اين نمايشنامه، عنوانِ عشاق سينه چاك را به آخرين عشاق سينه چاك (كه مي‌توانست معادل دقيق‌تري براي عبارت Last of the red hot lovers باشد.) ترجيح دادم.»
البته حرف مترجم و اين كه اين نكته را يادآور شده‌اند، پسنديده است؛ اما بعد از خواندن نمايشنامه‌ي «سايمون» آدمي متوجه مي‌شود، كه سايمون گويا از آوردن واژه‌‌ي «آخرين» طنز تلخي در نظر داشته است. به نظر مي‌رسد، كه «سايمون» مي‌خواهد بگويد اين نوع از دغدغه‌ كه در اين شخصيت مي‌بينيد؛ از جمله آخرين دغدغه‌هاي انسان معاصر است، و ديگر بعد از ايشان شايد افرادي از نوع بشر و زيسته در غرب – حداقل- از اين نوع وسواس‌هاي ذهني نخواهند داشت، و مسئله‌ي وفاداري كه پي‌رنگِ اساسي اين متن را مي‌سازد، در آنان ديگر يك موتور متحرك براي داشتنِ وسواس‌هاي ذهني نخواهد بود. به هر حال اين مطلبي است، كه به نظر نگارنده آمد و شما هم حتماً بعد از مطالعه، صاحبِ نظري در اين مورد خواهيد شد. به هر روي انتشارات «نيلا» همت كرده و تعدادي از نمايشنامه‌هاي «نيل سايمون» را ترجمه و نشر نموده است، نمايشنامه‌هايي همچون: «پابرهنه در پارك»، «اتاقي در هتل پلازا» و همين «عاقبت عشاق سينه‌چاك»؛ كه همگي از صاحب قلمي‌اند، عميق، طناز و پرقدرت، كه سال‌هاست در آمريكا و سپس جهان مدرن صاحب شهرتي عظيم است. اميدوارم انتشارات «نيلا» همان گونه كه قول ترجمه‌ي آثار بعدي «سايمون» را در صفحه‌ي آخر اين كتاب داده و يكي دو تا از آن‌ها را نيز به چاپ رسانده بقيه را نيز چاپ و در دسترس علاقه‌مندان قرار دهد.
اسفنديار درب كوشكي

«داريوش مودبيان و تلاشش براي ترجمه‌ي طنز (معرفي كتاب)

عنوان: طنزآوران جهان نمايش

گردآورنده و مترجم: داريوش مودبيان
نويسندگان: «آنتوان چخوف»، «ژرژ كورتولين»، «آندره رانسن»، «داريوش مودبيان»، «ژان – كلود دانو»، «يولان سيمون»
ناشر: نشر قاب
چاپ اول: 1385
شمارگان: 2000 نسخه
در صفحه‌ي نخستِ كتاب، و بعد از جلد مي‌خوانيم: «شش نمايش‌ نامه زير عنوانِ طنز بيهودگي در مجموعه‌ طنزآوران جهان نمايش – 10». سپس بعد از يادداشتِ «نشر قاب»، و فهرست مطالب، به پيش گفتارِ دفتر دهم مي‌رسيم، كه آن را «داريوش مودبيان» نوشته و در آن به «پوچي و بيهودگي، و ابتذالِ برآمده از اين دو، {كه} از مضامينِ برجسته طنز پردازي در نمايش امروز جهان» است؛ پرداخته است. سپس يكي يكي به نمايش‌ها مي‌رسيم، نمايش‌هايي كه به ترتيب از اين افرادند :

1- «آنتوان چخوف» با نام «جشن سالگرد»
2- « ژرژ كورتولين »، با نام «سر كلانتر خوش قلب».
3- «آنده رانسن» با نام «مجلس رقص جلادان».
4- «داريوش مودبيان» با نام « دو در و يك نيمكت».
5- «ژان – كلود دانو» با نام «ناظران».
و سرانجام ؛ «يولان سيمون» با نام «اشتباه قضايي».
اينها به همان ترتيب كه گفته شده، شش نمايش نامه‌ اند همگي به ترجمه‌ي «داريوش مودبيان» كه البته يكي از آنها را خود مترجم نوشته است. به هر روي اين اثر، دهمين اثر از مجموعه‌اي است كه «مودبيان» براي ترجمه و گردآوري آنان زحمت بسيار كشيده، و مثل هميشه در ترجمه؛ گر چه همگي از زبان اصلي نيستند، اما دقت لازم را نموده است. به هر روي او سال‌هاست كه پي گير طنز و نماياندن طنز آوران جهان است. خدا توفيق‌اش دهد، و عمر طولاني، تا باز چشممان به جمالِ ديگر آثار او روشن‌تر شود.
اسفنديار درب كوشكي

چشم اندازي از نمايشنامه اي؛ از «آرتور ميلر» (معرفي كتاب)

نام کتاب : مجموعه آثار آرتور میلر جلد سوم (چشم اندازی از پل / آخرین یانکی)

نویسنده : آرتور میلر

مترجم : حسن ملکی

چاپ اول: 1378

ناشر : «تجربه» با همکاری دفتر «ویراسته»

قطع: جیبی پالتویی

شمارگان : 3000 نسخه

تعداد صفحه: 168

دو نمایشنامه‌ی «چشم اندازی از پل» و «آخرین یانکی» را می‌توان از آن دست، نمایشنامه‌هایی به حساب آورد که به لحاظ جنبه‌های روانشناختی کاملاً قابل بحث و بررسی است. مترجم، با ترجمه‌ای رسا، و متعهد به متن، توانسته کتابی خوب را در اختیار علاقمندان به آثار «آرتور میلر» قرار دهد.

نمایش‌نامه‌ی «چشم اندازی از پل»، با موضوعی تکان دهنده و با فضایی متفاوت از زندگی و مسئله‌ی مهاجرت و تبعات آن، توانسته ابعاد اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و روانی را در شهری بندری بررسی کند، شهری که محیط حاکم در آن محیطی کارگری است و در عین حال به علت مهاجر پذیر بودن، اخلاقیات خاصی در منطقه جاری است.

نمایش نامه نویس، داستان را با پیچشی منطقی، از بعدی روانی پیش می‌برد و در عین حال ملموس بودن موضوع، تلخی عجیبی را از واقعیت زندگی، در داستان تا انتها پیش می‌برد. این نمایشنامه 112صفحه از کتاب را به خود اختصاص داده است؛ و اما «آخرین یانکی»، که نمایش نامه‌ي دوم کتاب است، از صفحه ی 113 شروع و تا صفحه 168 ادامه دارد؛ این نمایشنامه داستانی است از زندگی، با دو نگاه ایدئولوژیک متفاوت، که درمیان گفتگوی دو مرد داستان در بیمارستانی مخصوصِ نگهداری از بیماران روحی، روانی ارائه شده است، شوهرانی که به عیادت همسران بیمار خود آمده اند. از سوی دیگر موازی کردن گفتگوی چهار شخصیت داستان، یعنی دو زن و دومرد به خوبی فضای زندگی آنها را برای خواننده روشن می‌کند. ظرافت درنوع گفتن پیام اصلی در این نمایش‌نامه یکی از نکات قابل توجه ومهم است.

در هر صورت دو نمایش‌نامه‌ی چاپ شده در این مجموعه را می‌توان نمایشنامه‌های با ارزش دانست برای خواندن و همچنین مناسب برای اجرای صحنه‌ای. نمایش نامه‌هایی که در آن‌ها می‌توان ابعاد روانی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی یک جامعه را بررسی کرد.

اسفنديار درب‌كوشكي

برداشت طنز از طنز (معرفی نمايشنامه ی «پزشک نازنين» نوشته ی نيل سايمون) (معرفی کتاب - نمایشنامه)

عنوان: پزشک نازنين

نويسنده: نيل سايمون

مترجم: شهرام زرگر

چاپ يکم: 1388

شمارگان: 1000 نسخه

تعداد صفحات: 82 برگ

ناشر: نيلا

يقيناً اگر داستان هاي چخوف را دنبال کرده باشيد، پاره اي از اين داستان ها را پيش از اين خوانده ايد. اين نمايش نامه ي دو پرده اي، که در يازده صحنه نيز تنظيم شده است؛ يک کمدي زيبا و تکان دهنده است؛ بر اساس داستان هايي از «آنتوان چخوف». همه ي داستان ها رنگ و بوي «چخوف» را دارند؛ به اضافه ي بذله گويي خاصِ «نيل سايمون».

«نيل سايمون»، بارها از «چخوف» به احترام ياد کرده بود، و در اين جا اين ارادت را به زيباترين شکل، در وجود يک نمايش نامه بر اساس داستان هايي از او رنگ واقعيت داده است. به واقع در بسياري از موارد نيز، کارهاي «نيل سايمون» و بعضي از پيرنگ هاي نمايش هايش، آدمي را به ياد «چخوف» مي انداخت. انگار با يک «چخوف» آمريکايي شده، طرف حساب بوديد. حالا اگر همين «چخوف» آمريکايي به سراغِ خود «چخوف» آمده باشد؛ ديگر ببينيد چه معرکه اي مي شود. من که لذت بسيار بردم، شما هم امتحانش بکنيد؛ بي فايده نيست، حتماً از سر کيف به وجد خواهيد آمد. قول مي دهم.

اسفندیار درب کوشکی

یک برداشتِ عجیب از یک قصه ی شگفت (معرفی کتاب پیرمردی با بال های بزرگ) (معرفی کتاب - نمایشنامه)

عنوان: پیرمردی با بال های بزرگ

نویسنده: نیلو کروز

مترجم: محمدرضا فرزاد

ناشر: افروز

شمارگان: 1100 نسخه

نوبت چاپ: چاپ اول، 1387

صفحات: 72 برگ

اگر می خواهید، در یک برداشتِ نمایشی از یک داستان دقیق شوید، خواندنِ این نمایش نامه، شاید به شما کمک کند. این نمایشنامه – پیرمردی با بال های بزرگ – را «نیلو کروز» از رویِ داستانی از «گابریل گارسیا مارکز» برداشت؛ و به قولِ مترجم با افزودنِ سه شخصیت و همچنین یکی دو آدم غیر محوری، تلاش نموده تا آن رابه اثری تبدیل کند؛ دراماتیک و برای اجرای صحنه ای.

اگر داستان و سپس نمایش نامه خوانده شود، یقیناً چگونگیِ این تبدیل و نحوه ی تکنیکی، که نمایش نامه نویس از آن استفاده نموده، بیشتر مشخص می شود. زیرا هم داستان از نویسنده ی صاحب نامی است، و هم نمایش نامه نویس - «نیلو کروز»- آدمِ خبره و نام آشنایی، در زمینه ی نویسندگی برای تاتر است. او به گفته ی – «محمدرضا فرزاد»- و به نقلِ از مقدمه ی مترجم؛ تا به حال جوایزِ متعددی به دست آورده، که مهم ترین اش جایزه ی «پولیتزر» در زمینه ی نمایش نامه نویسی و به سال 2003 میلادی است.

البته گر چه جوایز، همه چیز را در موردِ یک نویسنده مشخص نمی کند، اما همین که خواننده بداند که یک آدم حرفه ای، نمایش نامه ای را بر اساسِ داستانی از یک نویسنده ی حرفه ای و بزرگِ دیگر به رشته ی تحریر درآورده، خود به خود تکلیفِ خیلی از چیزها مشخص می شود.

حالا خیالِ خواننده از صاحبِ قلم بودنِ هر دو نویسنده که راحت شد، با خیال راحت می توان در مقایسه ی هر دو اثر؛ روندِ تبدیلِ قصه به نمایش نامه را دنبال کرد و شاید از تکنیک های تبدیلِ اثر از این – داستان – به آن – نمایش نامه – اطلاعاتی به دست آورد.

اسفندیار درب کوشکی

طنازترین زوج جهان (معرفی نمایشنامه ی «پابرهنه در پارک» نوشته نیل سایمون) (معرفی کتاب - نمایشنامه)

عنوان: پا برهنه در پارک

نویسنده: نیل سایمون

برگردان: شهرام زرگر، رامین ناصرنصیر

ناشر: نیلا

سال چاپ: چاپ یکم، 1385

شمارگان: 2200 نسخه

طرح جلد: رضا همتی راد

صفحات: 124 صفحه

اگر به دنبالِ مقایسه ی فیلم نامه ای، از نمایش نامه ای، و البته از یک نویسنده هستید، این اثر، بسیار مناسب است. زیرا از رویِ همین نمایش نامه - پابرهنه در پارک- «نیل سایمون»، فیلم نامه ی فیلمِ «پابرهنه در پارک» را نوشت، تا به صورت فیلم درآمده و ضبط بشود. البته فیلم هم به مانندِ اجرای صحنه ای از موقعیت ممتازی برخوردار شد. اگر فیلم را دیده باشید، در می یابید که در نمایش نامه، پاره ای از صحنه ها و گفتگوها حذف شده، تا به فیلم نامه برسد و از آن سو، در فیلم نامه هم پاره ای گفتگو و صحنه، به نمایش نامه اضافه گردیده، تا اثر، در ساخت فیلم از جذابیتِ تصویری بی بهره نباشد.

به هر روی، به جز جذاببتِ کارهای «نیل سایمون» و آن طنزِ ظریف، زیبا و جذاب، خواندنِ این نمایش نامه، حتی اگر فیلم را بارها و بارها دیده باشید؛ خالی از تازگی و جذابیت نیست. به ویژه آن که تعدادی از گفتگوهای حذف شده در نمایش، از چنان طنزی برخوردارند، که گاهی آدم را به تعجب وامی دارد. تعجب از این که فیلم نامه نویس - «نیل سایمون»- که همان نمایش نامه نویسِ اثر هم هست، چگونه، دل از این طنزِ سرشار در این گفتگو کنده و آن را در جهتِ پرداختِ سینماییِ آن قربانی ساخته است.

اسفندیار درب کوشکی